Обсуждение:Абу Исхак ас-Са‘ляби
Encyclopaedia of Islam, Second Edition
| аль-Талаби (297 слов), Ашмад б. Мухаммад б. Ибрахим Абу Ишхал аль-Нисабури, Ḳur'ān exegete и сборник историй, d. Muḥarram 427 / ноябрь 1035. Аль-Талаби сегодня знаменит двумя работами. Его массивный тафсир аль-Кашф ва-ля-банан-тафсир аль-Ḳур’ан остается неопубликованным, за исключением библиографического введения (под ред. И. Гольдфельда, комментарии Корана к восточно-исламской традиции первых четырёх столетий хиджры: аннотированный издание предисловия к аль-Талаби «Китаб аль-кашф ва-ляан» Тафсир аль-Коран ", Акр 1984). В прошлом эта проблема вызывала озабоченность по поводу её надежности: её источники включают те, которые традиционно считаются ненадежными в рамках традиции тафсира (например, Мухатиль б. Сулайман, Мухаммад б. Аль-Саиб аль-Кальби [q.vv.]), и это, вероятно, за то, что его игнорируют для публикации до сегодняшнего дня. Маалим аль-танзиль аль-Багави (ум. 516/1122 [q.v.]) считается сокращенной версией работы аль-Талаби.
|
al-T̲h̲aʿlabī (297 words), Aḥmad b. Muḥammad b. Ibrāhīm Abū Isḥāḳ al-Nīsābūrī, Ḳurʾān exegete and collector of stories, d. Muḥarram 427/November 1035. Al-T̲h̲aʿlabī is famous today for two works. His massive tafsīr, al-Kas̲h̲f wa ’l-bayān ʿan tafsīr al-Ḳurʾān, remains unpublished except for the bibliographical introduction (ed. I. Goldfeld, Quranic commentary in the Eastern Islamic tradition of the first four centuries of the hijra: an annotated edition of the preface to al-T̲h̲aʿlabī’s «Kitāb al-kas̲h̲f wa ’l-bayān ʿan Tafsīr al-Qurʾān» , Acre 1984). The work raised concerns in the past for its reliability: its sources include those traditionally deemed untrustworthy within the tafsīr tradition (e.g. Muḳātil b. Sulaymān; Muḥammad b. al-Sāʾib al-Kalbī [q.vv.]), and this probably accounts for its being ignored for publication down to today. The Maʿālim al-tanzīl of al-Bag̲h̲awī (d. 516/1122 [q.v.]) is said to be a condensed version of al-T̲h̲aʿlabī’s work.
The second famous work by al-T̲h̲aʿlabī is his book on the stories of the prophets [see ḳiṣaṣ al-anbiyāʾ ], ʿArāʾis al-mad̲j̲ālis fī ḳiṣaṣ al-anbiyāʾ , which gives a taste of the character of his tafsīr. Printed many times (Būlāḳ 1286 probably being the earliest) and available in several inexpensive mass editions, it is a work of popular imagination designed for education and entertainment. Organised according to the historical sequence of the prophets, many of the accounts are elaborations from the same sources used by al-Ṭabarī (see the analysis in T. Nagel, Die Qiṣaṣ al-Anbiyāʾ . Ein Beitrag zur arabischen Literaturgeschichte , Bonn 1967, 80-102). It has become the standard source of Islamic prophet stories, alongside the work of al-Kisāʾī [q.v.]. |
- D̲h̲ahabī, al-Tafsīr wa ’l-mufassirūn, 2Cairo 1967, i, 227-34
- see Goldfeld’s edition, 9, for other biographical sources
- Nöldeke, GdesQ ii, 173-4
- Brockelmann, I, 350
- an English tr. of ʿArāʾis al-mad̲j̲ālis is expected soon.
The Qurʾan: an Encyclopedia
| AL-THAʿLABI, ABU ISHAQ AHMAD
Абу Исхак Ахмад b. Ибрагим аль-Саʿлаби аль-Нисабури был одним из самых ранних из комментаторов, который следовал за Аль-Табари, он умер в 427/1035 г. Немногие подробности о его жизни. Он по-разному упоминается в классических арабских источниках, как ас-Саʿlabi или al-Саʿalabi). Он был универсален, достигая славы читателя, экзегета и проповедника. Он особенно известен тем, что сочиняет две работы. Его Коран) комментарий называется аль-Кашф ва аль-Баян (тафсир аль-Куран) (раскрытие и разъяснение толкования Кора) а). Он также написал известную сборник рассказов о пророках. Комментарий ас-Саʿlabi включает в себя подробное введение, в котором он излагает свою методологию и источники. Он классифицирует комментаторов своей эпохи на несколько групп: 1. те, кто следил за ересью; 2. те, кто были отличными авторами, но все ещё смешивали еретические детали с надежными материалами; 3. те, кто просто докладывал и копировал без комментариев или критики; 4. те, кто сократил цепи передачи, скопировали из журналов и сценариев, писали по прихоти, упоминали о скудных и обильных, слабых и сильных; 5. те, которые обладают большими навыками и способностями в науке толкования, основываясь на их тщательном использовании источников; 6. те, чья экзегеза была лишена авторитетных заявлений, и которые четко не различали то, что было разрешено, и что было запрещено. Подход к экзегетике, сделанный ас-Са‘ляби был основан на повествовании и относится к общему потоку экзегетики, моделируемому аль-Табари. Он представил значительное количество Традиций из канонических коллекций, а также апокрифические истории в поддержку богословские вопросы или уроки. Его собственный сборник «Историй пророков» вырос из его комментариев. Это указывает на объём повествования в аль-Кашф ва аль-Баяне. Его комментарии получили смешанные отзывы от ученых последующих поколений. Биограф Ибн Халликан (d. 681/1282) описал ас-Са‘ляби как уникальную в свое время в области экзегетики). Географ Якут (574—626 / 1179—1229) восхищенно писал об комментарий ас-Са‘ляби важный источник информации о грамматике, варианты чтения Корана и понимание интерпретации священного текста. Однако Абу аль-Гафар б. Исма`ил аль-Фаризи сообщил, что споры окружали ас-Са‘ляби использование традиций, некоторые из которых несли слабые цепи передачи. Тот факт, что аль-Кашф ва аль-Баян никогда не публиковался, вероятно, объясняется его неоднозначной репутацией. Тем не менее, рукописи этой работы хранятся в библиотеках по всему миру. Подробных исследований этого комментария немного. Основными из них являются подробное рассмотрение Голдфельдом предисловия к комментарию и критическое взаимодействие Салеха со всем комментарием. |
AL-THAʿLABI, ABU ISHAQ AHMAD
Abu Ishaq Ahmad b. Ibrahim al-Thaʿlabi al-Nisaburi was one of the earliest of the commentators to follow al-Tabari; he died in 427/1035. Few details are available about his life. He is variously referred to in classical Arab sources as al-Thaʿlabi or al-Thaʿalabi. He was versatile, achieving fame as a reader, exegete, and preacher. He is particularly famous for composing two works. His Qur) an commentary is entitled al-Kashf wa al-bayan ʿan tafsir al-Qurʿan (Unveiling and clarifying the interpretation of the Qur) an). He also wrote a famous collection of stories of the prophets. Al-Thaʿlabi’s commentary includes a lengthy introduction, in which he presents his methodology and sources. He categorizes the commentators of his era into several groups: 1. those who followed heresy; 2. those who were excellent authors but still mixed heretical details with reliable materials; 3. those who simply reported and copied without comment or criticism; 4. those who shortened the chains of transmission, copied from journals and scripts, wrote on a whim, mentioned the meagre and abundant, weak and strong; 5. those of great skill and ability in the science of interpretation, basing their discussion on rigorous use of sources; 6. those whose exegesis was devoid of authoritative statements and who did not clearly distinguish between what was allowed and what was forbidden.
His commentary received mixed reviews from scholars of succeeding generations. The biographer Ibn Khallikan (d. 681/1282) described al-Thaʿlabi as unique in his era in the field of exegesis. The geographer Yaqut (574—626/ 1179—1229) wrote admiringly of al-Thaʿlabi’s commentary being an important source for information on grammar, the variant readings of the Qur) an and insights into interpreting the sacred text. However, Abu al-Ghafar b. Ismaʿil al-Farisi reported that controversy surrounded al-Thaʿlabi’s use of traditions, some of which carried weak chains of transmission.
|
- References and further reading
- al-Dawudi, Shams al-Din Muhammad b. Ahmad. (n.d.) Tabaqat al-Mufassirin (The Generations of Commentators), 2 vols, Beirut: Dar al-kutub al-ʿilmiyya.
- al-Dhahabi, Muhammad Husayn (1405/ 1985) al-Tafsir wa al-Mufassirun (Exegesis and the Commentators), 3rd edn, 3 vols, Cairo: Wahba.
- Goldfeld, I. (1984) Qur) anic Commentary in the Eastern Islamic Tradition of the First Four Centuries of the Hijra: An annotated edition of the preface of al-Thaʿlabi’s ‘Kitab al-Kashf wa l-Bayan ʿan Tafsir al-Qurʿan’, Acre: Maktabat wa-Matbaʿat al-Suruji lil-Tibaʿah wa-al-Nashr.
- Saleh, Walid A. (2004) The Formation of the Classical Tafsir Tradition: The Qur) an commentary of al-Thaʿlabi (d. 427/1035), Leiden: E.J. Brill.
- al-Suyuti, Jalal al-Din (1976) Tabaqat al-Mufassirin (The Generations of Commentators), Cairo: Wahba.
TDV İslâm Ansiklopedisi
İsnad zincirinde yer alan hocalarından hareketle 4 (10) yüzyılın ortalarında doğmuş olabileceği ileri sürülmüştür. Sa‘lebî (bazı kaynaklarda Seâlibî) onun nisbesi değil lakabıdır. Hocaları arasında İbn Habîb en-Nîsâbûrî, Ebû Tâhir Muhammed ibn Fazl ibn Huzeyme, İbn Mihrân en-Nîsâbûrî, Ali ibn Muhammed et-Tarâzî, Ebû Muhammed Hasan ibn Ahmed el-Mahledî ve Ḥaḳāʾiḳu’t-tefsîr sahibi Muhammed ibn Hüseyin es-Sülemî’nin adları zikredilebilir. Kaynaklarda talebelerinden sadece Ebü’l-Hasan el-Vâhidî’nin adı belirtilir. el-Keşf ve’l-beyân adlı tefsirini kendisinden rivayet eden Ebû Ma‘şer et-Taberî de talebeleri içinde sayılabilir. Sa‘lebî, dönemin önde gelen müfessir ve dilcilerinden biri olarak kabul edildiği gibi hocası İbn Habîb ve talebesi Vâhidî ile birlikte Nîşâbur tefsir ekolünün en önemli temsilcileri arasında gösterilmektedir. Gerek müfessir, mukrî ve hâfız gibi sıfatlarla anılması gerekse tefsiri onun Kur’an ilimlerine olan vukufunu gösterir. Dindar kişiliğine işaret edilen Sa‘lebî Muharrem 427’de vefat etti.
Eserleri.
1. el-Keşf ve’l-beyân ʿan tefsîri’l-Ḳurʾân (et-Tefsîrü’l-kebîr, Tefsîrü’s̱-S̱aʿlebî). Eserin mukaddimesinde Sa‘lebî kullandığı kaynakların müelliflerinden kendisine kadar ulaşan isnad zincirlerini zikreder. Kur’an’ı Kur’an’la, sahâbe ve tâbiînden gelen rivayetlerle tefsir eden Sa‘lebî sûrelerin âyet, kelime ve harf sayılarını verir. Sûrelerin faziletiyle ilgili rivayetler, kıraat vecihleri, fıkha ve nahve dair izahlar üzerinde durur ve özellikle Kur’an kıssaları hakkında İsrâiliyat menşeli çeşitli rivayetleri kaydeder. Eser birçok müellif tarafından mükemmel ve sahih bir tefsir olarak nitelendirildiği halde özellikle sûrelerin faziletine dair mevzû hadislere, Şîa kaynaklı bazı asılsız rivayetlere ve İsrâiliyat türü kıssa ve haberlere yer vermesi açısından eleştirilmiştir. el-Keşf ve’l-beyân, aslında bir rivayet tefsiri olmakla birlikte eserde Sa‘lebî’nin hocası Sülemî’nin etkisiyle tasavvufî yorumlara yer verildiğinden işârî tefsirler arasında sayılmakta ve Necmeddîn-i Dâye gibi bazı müelliflerin Sa‘lebî’den yararlandığı ifade edilmektedir. Hatta bazı araştırmacılar, Necmeddîn-i Dâye’nin Baḥrü’l-ḥaḳāʾiḳ ve’l-meʿânî adlı işârî tefsirinin asıl kaynağının el-Keşf ve’l-beyân olduğunu ileri sürmektedir. Begavî’nin Meʿâlimü’t-tenzîl’i el-Keşf’in muhtasarı olduğu gibi eseri ayrıca İbn Ebû Rendeka et-Turtûşî ve Ebû Muhammed Behzâd ibn Ali de ihtisar etmiş, Abdülkādir ibn Ebü’l-Kāsım el-Irâkī kitaba bir hâşiye yazmıştır . Mecdüddin İbnü’l-Esîr, Sa‘lebî’nin el-Keşf’i ile Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ını cemettiği eserine el-İnṣâf fi’l-cemʿ beyne’l-Keşf li’s̱-S̱aʿlebî ve’l-Keşşâf adını vermiştir . Tefsir üzerine Velîd A Sâlih bir doktora tezi hazırlamıştır. el-Keşf ve’l-beyân, Ebû Muhammed İbn Âşûr tarafından on cilt (Beyrut 2002), Seyyid Kesrevî Hasan tarafından altı cilt (Beyrut 1425/2004) halinde neşredilmiş, tefsirin mukaddimesini Goldfeld de yayımlamıştır.
2. ʿArâʾisü’l-mecâlis (Ḳaṣaṣü’l-enbiyâʾ, Nefâʾisü’l-ʿarâʾis). Esas itibariyle el-Keşf’in kıssalarla ilgili bölümlerinden yapılan seçmelerin genişletilmesiyle meydana getirilen eser Sa‘lebî’nin tefsirinden daha fazla şöhret bulmuştur. Âyet ve hadislerin yanı sıra şiirlerle desteklenen eserde el-Keşf’te olduğu gibi mevzû hadislerle İsrâiliyat’a dayalı rivayetlere yer verilmiştir. Çeşitli baskıları bulunan kitap (Kahire 1297, 1303, 1306; Bombay 1306) Mehmed ibn Çerkez tarafından Osmanlı Türkçesi’ne (İstanbul 1282), Muhammed Emîr ibn Abdullah el-Ya‘kūbî tarafından Kazan Türkçesi’ne (Kazan 1903), William M. Brinner tarafından İngilizce’ye (Leiden 2002) çevrilmiştir. Eser üzerine yapılmış doktora tezleri arasında, eseri İsrâiliyat türü rivayetler açısından ele alan Brian Michael Hauglid’in çalışması ile (Al-Tha‘labî’s Qisas al-anbiyâ: Analysis of the Text, Jewish and Christian Elements, Islamization, and Prefiguration of the Prophethood of Muhammad, The University of Utah, 1998) XIV. yüzyıla ait Türkçe tercümesini dil açısından inceleyen Meriç Ökten’in (Sa‘lebî’nin Kısasü’l-enbiyâ’sının XIV. Yüzyılda Türkçe Tercümesi: Metin-Sözlük, İÜ Yeni Türk Dili, 2000) ve Şerife Özer’in (Die nominale Wortbildung im Altosmanischen anhand von Qisas al-Anbiya’: anonymes Manuskript, Ankara TDK 145, Hamburg Üniversitesi Felsefe Fakültesi, 2006) çalışmaları zikredilebilir. 3. Ḳatlâ el-Ḳurʾân. Kur’an okudukları veya dinledikleri için öldürülen kişilerden söz edilen eser üzerinde Beate Wiesmüller bir yüksek lisans tezi hazırlamış, daha sonra bu çalışmasını eserin İstanbul ve Leiden’deki nüshalarını incelemek suretiyle genişleterek Die vom Koran Getöteten: At-Ta‘labî’s Qatlâ l-Qur’ân nach der Istanbuler und den Leidener Handschriften, Edition und Kommentar adıyla neşretmiştir.
4. Dîvânü’s̱-S̱aʿlebî. Bir nüshası Ârif Hikmet Kütüphanesi’ndedir.
5. Rebîʿu’l-müẕekkirîn.
6. el-Kâmil fi’l-Ḳurʾân.
Öğrencisi Vâhidî’nin Sa‘lebî’den okuduğu kitaplar arasında saydığı bu eserle bir önceki eserin günümüze ulaşıp ulaşmadığı bilinmemektedir.